Đọc giáo trình theo SQ3R: 5 bước có mục tiêu

Đọc giáo trình theo SQ3R là một cách thử tổ chức lượt đọc quanh câu hỏi. Thay vì đi hết các trang rồi mới tự hỏi mình cần nhớ gì, bạn xác định điều đang tìm trước và kiểm lại điều đã hiểu sau mỗi phần.

Bạn có thể thử với một mục ngắn để xem cách này có phù hợp không. Bài viết dùng năm bước và một phiếu ghi gọn; không quy định tốc độ đọc, số trang phải hoàn thành hay kết quả học tập cho mọi người.

1. Bắt đầu đọc giáo trình theo SQ3R từ phạm vi nhỏ

Cornell giới thiệu SQ3R qua năm khâu: Survey, Question, Read, Recite và Review. Có thể hiểu ngắn là xem tổng thể, đặt câu hỏi, đọc, diễn đạt lại và ôn lại. Các ví dụ thực hành dưới đây do bài viết biên soạn để bạn thử với tài liệu đang có.

Chọn một mục có tiêu đề và đủ nội dung để giải quyết một câu hỏi, thay vì lấy cả quyển sách làm đơn vị cho lần thử đầu. Đọc yêu cầu của môn hoặc phần được giao trước. Nếu chỉ cần tra một định nghĩa, bạn có thể không cần áp nguyên chu trình như khi học một chương mới.

2. Chuyển tiêu đề thành một câu hỏi đủ rõ

Giả sử bạn đọc mục “Phân biệt dữ kiện và nhận xét”. Câu hỏi trước khi đọc có thể là: “Tác giả đang đưa số liệu nào và đang bày tỏ đánh giá nào?”. Câu hỏi này cho một việc cụ thể để làm, thay vì chỉ đặt mục tiêu chung là nhớ hết trang.

Dùng đoạn thử do bài viết tự biên soạn: “Buổi sinh hoạt có 20 người dự và thu 15 phiếu góp ý. Người tổ chức đánh giá buổi này rất sôi nổi.” Đây không phải báo cáo một sự kiện thật hay trích một giáo trình. Câu hỏi đang tìm là phần nào nêu số lượng, phần nào thể hiện đánh giá.

3. Giữ một phiếu ghi để thấy đã tìm được gì

Trong lúc đọc, ghi ngắn ý trả lời cùng vị trí tài liệu hỗ trợ ý đó. Tách lời giải thích của tác giả khỏi liên tưởng của bạn. Nếu trích nguyên câu để dùng trong bài làm, đánh dấu đó là trích dẫn và giữ thông tin nguồn theo yêu cầu đang áp dụng.

Đừng ghi hết các câu trên trang vào phiếu. Nếu mọi dòng đều có vẻ quan trọng, quay lại câu hỏi để chọn phần trả lời trực tiếp cho nó. Phiếu là chỗ giữ hướng đọc và chỗ cần xem thêm, không phải bản chép lại tài liệu.

4. Phát hiện chỗ thiếu bằng lời giải thích của mình

Che đoạn thử rồi kể lại bằng lời của mình: có hai số lượng được nêu và một đánh giá của người tổ chức. Thử giải thích vì sao “15 phiếu” chưa nói lên nội dung của 15 phản hồi. Nếu kể thành “20 người đều hài lòng”, quay lại đúng câu đã khiến mình suy thêm điều không có trong đoạn.

Một câu trả lời ngắn có thể đủ cho mục tiêu lần này. Nếu tài liệu có điều kiện hoặc ngoại lệ, đừng bỏ chúng chỉ để câu dễ nhớ hơn. Bạn cũng có thể giữ một câu hỏi chưa giải quyết để hỏi người hướng dẫn, thay vì tự ghép hai đoạn khác nghĩa thành một lời giải.

5. Khép lượt đọc bằng quyết định cụ thể

Cuối lượt thử, chọn một trong những việc thực tế: chuyển sang mục tiếp theo, xem lại một ví dụ, tra thuật ngữ hoặc mang câu hỏi đến buổi học. Ghi vị trí dừng để lần sau không mất thời gian tìm lại đoạn đã xử lý.

Nếu thấy quy trình đang làm bạn ngắt mạch quá nhiều, thử đọc một phần dài hơn trước khi ghi; nếu quên câu hỏi, thử chia nhỏ hơn. Điều chỉnh đơn vị đọc theo tài liệu và mục tiêu, không xem việc hoàn thành đủ các ô trên phiếu là bằng chứng đã hiểu bài.

Để dành một khoảng phù hợp cho lượt đọc tiếp theo, bạn có thể xem cách lập kế hoạch học tập tuần. Một kế hoạch có ích nên ghi cả việc còn phải hỏi hoặc kiểm lại, chứ không chỉ đánh dấu số trang đã lật qua.

SQ3R là một phương án để thử, không phải điều kiện bắt buộc trước mọi lần mở sách. Giữ cách làm khi nó giúp câu hỏi rõ hơn và thông tin dễ tìm lại hơn; thay đổi khi nhiệm vụ đọc của bạn cần một cách tiếp cận khác.